EU-Hof uitspraak Dienstenrichtlijn: een toelichting

UITSPRAAK EU-HOF GEEFT GRENZEN AAN OVERHEID VOOR BEPERKINGEN DETAILHANDEL

Het Europese Hof van Justitie (“het Hof”) heeft recentelijk (30 januari, ECLI:EU:C:2018:44) een uitspraak gedaan die belangrijke gevolgen kan hebben voor het winkellandschap in Nederland. Daarom een toelichting op deze uitspraak vanuit de Commissie Overheid & Beleid.

Het Hof heeft in reactie op vragen van de Nederlandse rechter geoordeeld dat de Europese Dienstenrichtlijn ook van toepassing is op detailhandel omdat detailhandel kwalificeert als dienst. Dit terwijl de hoogste Nederlandse bestuursrechter (de Raad van State) tot nog toe andersom heeft geoordeeld: dat de Dienstenrichtlijn niet van toepassing is op detailhandel.

Het Europees recht kent het recht op vrije vestiging en vrij verkeer van diensten. Dit betekent dat de vrijheid de regel is en de beperking de uitzondering. Op basis van de Dienstenrichtlijn en de uitspraak van het Hof moet de overheid aantonen waarom een beperking van die vrijheid (zoals brancheringsbepalingen in bestemmingsplannen) gerechtvaardigd is.

Dit betekent dat gemeenten en provincies die regels willen opleggen met economische effecten (zoals restricties aan reguliere (niet-grootschalige) detailhandel) aan de volgende voorwaarden uit de Dienstenrichtlijn moeten voldoen:

  • discriminatieverbod: geen direct of indirect onderscheid naar nationaliteit of, voor vennootschappen, de plaats van hun statutaire zetel;
  • noodzakelijkheid: de eisen zijn gerechtvaardigd wegens een dwingende reden van algemeen belang, en
  • evenredigheid: de eisen moeten geschikt zijn om het doel te bereiken, gaan niet verder dan nodig is om dit doel te bereiken en het doel kan niet met andere, minder beperkende maartregelen worden bereikt.

Samengevat: de overheid moet aantonen dat een beperking van de dienstenvrijheid evenredig, doelmatig en noodzakelijk is ter bescherming van het stedelijk milieu. De overheid moet dit zorgvuldig onderbouwen en  aantonen dat bijvoorbeeld leegstand met én door de detailhandelsbeperking effectief wordt voorkomen én dat het doel niet met een minder beperkende maatregel kan worden bereikt.

Deze uitspraak heeft tot gevolg dat brancheringregels in bestemmingsplannen kunnen worden aangemerkt als een belemmering van de vrijheid van vestiging, die moeten worden gerechtvaardigd wegens dwingende redenen van algemeen belang.

De Raad van State heeft sinds vorig jaar een groot aantal beroepsprocedures aangehouden in afwachting van deze uitspraak van het Hof. Die zaken moeten nu aan de hand van de door het Hof geformuleerde criteria worden beoordeeld. We verwachten de eerste uitspraak van de Raad van State in de Appingedam-zaak binnen een aantal weken. We zullen dan zien hoe de Raad van State in de praktijk met de nieuwe motiveringseis voor detailhandelsbeperkingen omgaat.

NRW Commissie Overheid & Beleid, april 2018

Catharinasteeg, winnaar NRW Jaarprijs 2018, wint ICSC ‘Regeneration’ Award

De winnaars van de NRW Jaarprijs 2018, MRP Development en Rijnboutt, hebben gisteren de ICSC ‘Regeneration’ Award voor de Catharinasteeg in Barcelona ontvangen. Sinds 1977 reikt de Internationale Raad van Winkelcentra (ICSC) prijzen uit aan de meest opvallende nieuwe, gerenoveerde en gevestigde winkelcentra in Europa. Deze onderscheidingen worden erkend als de meest prestigieuze op het … Lees verder

Winnaars NRW Marketingawards 2019 bekend

Drie winnaars NRW Marketing Awards 2019 De winnaars van de NRW Marketing Awards 2019 zijn bekend. Tijdens het geslaagde NRW Marketingcongres op 4 april in B.Amsterdam zijn de awards uitgereikt door de nieuwe juryvoorzitter Tony Wijntuin. In de categorie CAMPAGNES GERICHT OP BRAND AWARENESS & REPOSITIONING heeft gewonnen: #BEYOURSELF Ingediend door Urban Solutions en Altera Vastgoed Amersfoort, … Lees verder

Publicaties “Succesvol innoveren in winkels en winkelgebieden”, “Locale helden. Wie zijn zij en wat hebben ze nodig?” en “De meerwaarde van innovatieve technologie in de retail”

Tijdens het Retailagenda Innovatie Festival op 11 maart lanceerde de Retailagenda drie nieuwe publicaties waarbij innovatie in de retail centraal staat. Bekijk en download hier de publicaties  “Succesvol innoveren in winkels en winkelgebieden”, “Locale helden. Wie zijn zij en wat hebben ze nodig?” en “De meerwaarde van innovatieve technologie in de retail”. “Succesvol innoveren in … Lees verder